تجربه کاربری دقیقا چیست؟

تجربه کاربری دقیقا چیست؟

خواندن در ۷ دقیقه

از تجربه ی کاربری یا UX تعریف های زیادی در فضای وب دیده میشود که هرکدام به نوعی درست و توصیف کننده ی مفهوم آن هستند. نمیشود به سادگی گفت تجربه ی کاربری مفهوم x است، هرگاه y دیده، تجربه یا موجود شود حتا  نمیشود گفت یک تعریف کامل و نهایی برای آن وجود دارد که تمامی تعریف های دیگر را در بر میگیرد. اما من سعی کردم دراینجا تجربه ی کاربری را از آنچه در ذهن پرورانده اید ساده و شفاف تر بیان کنم:

تجربه ی کاربری چیزی نیست جز احساسی که کاربر از تعامل با محصولی دریافت میکند.

تجربه ی کاربری یک مفهوم مجرد و ساده نیست که بتوان آن را در یک چارچوب مشخص تعریف کرد. آنچه در مقالات و کتاب های تخصصی درباره ی تجربه ی کاربری مینویسند اینست که برای درک بهتر آن یک چتر را تصور کنید که دربردارنده ی بخش های کوچک بسیاریست که همه و همه در کنار هم به این مفهوم معنا میدهند؛ اما با یک دید کلی میتوان دریافت که تجربه ی کاربری یکی از مهم ترین عوامل موفقیت پروژه ها یا در برخی شرایط مهم ترین عامل موفقیت میباشد.

موضوع مهم دیگری که میخواهم در همین اول مقاله به آن اشاره کنم این ست که خیلی از دوستان من دو مفهوم رابط کاربری (UI) و تجربه ی کاربری (UX) را از روی اشتباه یکی میدانند و گاها در صحبت هایشان از مفاهیم این دو به جای یک دیگر استفاده میکنند.

رابط کاربری آن چیزیست که محصول از طریق آن با کاربر ارتباط برقرار میکند و طراحی اش باید به گونه ای باشد که کاربر به سادگی بتواند با آن کار کند؛ برای مثال به نزدیک ترین دستگیره ی دری که در اطرافتان هست توجه کنید. رابط کاربری اش به سادگی در حال حرف زدن با شماست و به شما میگوید برای اینکه به هدفت برسی باید مرا میان انگشتانت گرفته و با کمی فشار به پایین حرکت دهی! به همین سادگی!

طراحی درست آن طرحی ست که برای برقراری ارتباط با رابط کاربری محصول نیازی به آموزش های پیچیده و طولانی نباشد. در همان مثال دستگیره در، آیا تا به حال دیده اید روی هر در راهنمای استفاده از دستگیره را چسبانده باشند؟ تابحال به این موضوع فکر کرده اید؟ دلیل آن که رابط کاربری دستگیره ی در نیازی به راهنما برای استفاده ندارد اینست که طراحی اش به بهترین و ساده ترین شکل ممکن انجام شده است و دیگر نیازی به راهنمای استفاده ندارد. حال اگر بخواهم تعریف جامع تری از تجربه ی کاربری بنویسم میگویم:

تجربه ی کاربری چیزی نیست جز احساسی که کاربر از تعامل با رابط کاربری یک محصول دریافت میکند.

برای درک بهتر این مفهوم پیشنهاد میکنم این ویدیوی کوتاه رو ببینید:

حالا که میدانیم تجربه کاربری چیست وقت آن رسیده ست که از اهمیت آن صحبت کنیم.  تجربه کاربری قسمتی از پروژه ست که از لحظه ی تولد پروژه تا آخرین لحظه وجود داشته و اهمیت دادن به آن بسیار مهم است؛ و همانطور که اشاره کردم علاوه بر اینکه میتواند یکی از عوامل موفقیت یک پروژه باشد میتواند از عوامل شکست نیز باشد.

برای مثال فکر کنید صاحب یک فروشگاه اینترنتی هستید. طبیعتا برای فروشگاه خود یک سایت راه اندازی کرده اید که محصولات خود را در آن قرار داده اید. سایت شما دارای رابط کاربری مدرن و امروزی میباشد، محصولات شما دارای کیفیت لازم میباشند و حتا وب سایت شما با سرعت قابل ملاحضه ای بارگذاری میشود. تا اینجا همه چیز عالیست؛ اما فکر کنید در سناریوی خرید کاربر از سایت شما مشکلی وجود دارد که بخاطر آن کاربر تمامی اطلاعاتی که نیاز دارد را دریافت نمیکند؛ برای نمونه وقتی کاربر میخواهد محصولی را بخرد، ابتدا آن را به سبد خرید خود اضافه میکند. درصورت ادامه جهت پرداخت هزینه به درگاه بانکی منتقل میشود. پس از پرداخت به صفحه ی نهایی ارجاع داده میشود اما در این صفحه بجای مشاهده ی فاکتوری با اطلاعات پرداخت، با پیام ساده ی زیر مواجه میشود:

پرداخت موفقیت آمیز بود؛ با تشکر ازحسن خرید شما. 

یک فاکتور خرید کامل و استاندارد شامل تاریخ خرید، شماره ی محصول، تعداد  محصول، قیمت آن و اطلاعات پرداخت مشتری میباشد که شما به کاربر ارائه نداده اید.

این مشکل به تنهایی میتواند در مرور زمان موجب شکست پروژه شما شود؛ به این صورت که تعداد کاربرانی که هر روز از سایت شما خرید میکنند کمتر میشود. دلیل آن هم عدم دریافت تمامی اطلاعات و ایجاد حس ناامنی و عدم اعتماد به سایت میباشد. پس از مدتی شما به عنوان مدیر سایت متوجه آمار کم خرید ها، بازدید ها و تعداد ثبت نامی های سایت خود میشوید و آن لحظه لحظه ایست میدانید پروژه ی شما با شکست رو به رو شده است.

برای جلوگیری از این اتفاق و اتفاقاتی که موجب شکست میشوند باید تمامی متغیر هایی که موجب ایجاد تجربه و حس بد در کاربر میشنود را در نظر گرفت و با دید باز این متغیر ها را به سمت و سویی برد که موجب بوجود آمدن اعتماد و حس مثبت در کاربر میشود. هدف من هم از نوشتن این مقالات این ست تا به شما کمک کنم برای تغییر این متغیر ها با دید باز دست به کار شده و تجربه ی کاربری بی نظیری را برای محصول خود بسازید.

در این مقاله فقط سعی در معرفی مفهوم تجربه ی کاربری داشتم. راهکار های بهبود تجربه ی کاربر را در مقاله های بعدی برایتان با عشق خواهم نوشت :)

Author
نویسنده

حسام ذاکری راد هستم؛ طراح و توسعه دهنده وب سایت. هدفم از نوشتن این سری مقاله ها اینه که فضای وب رو تا جایی که میتونم قشنگ تر و دوست داشتنی تر کنم؛ به این دلیل که من معتقدم ما اونقدر زنده نیستیم تا درگیر پیدا کردن 'راهنما استفاده' یک وب سایت شلوغ باشیم.

بازگشت به صفحه اصلی